Home रानशिवार तीर्थ विठ्ठल…क्षेत्र विठ्ठल…

तीर्थ विठ्ठल…क्षेत्र विठ्ठल…

112

महाराष्ट्रासह देशातील कोट्यवधी भक्त हे पंढरीच्या विठ्ठलाच्या पायाशी लीन होतात. आपली भक्ती स्वीकारण्याचे आर्जव मागील कित्येक शतकांपासून सुरू आहे. आपल्या आयुष्यातील कष्ट, दु:ख काही काळापुरते का होईना हा जीव विसरून जातो आणि विठ्ठल नामाचा महिमा गातो़ हाती केवळ टाळ घेऊन हा भक्त आपल्या वेदना विठ्ठलाच्या पायाशी मांडतो आणि हसत हसत परतीला लागतो.

आराध्य दैवत असल्याने विठ्ठलावर मराठी कवींनी अनेक गीते, भक्तीगीते, चित्रपटगीते आणि नाट्यगीते लिहिली आहेत. राम मराठे, भीमसेन जोशी, जितेंद्र अभिषेकी, किशोरी आमोणकर, प्रकाश घांग्रेकर, मन्ना डे, लता मंगेशकर, वसंत आजगावकर, सुधीर फडके,वसंतराव देशपांडे, अनुराधा पौडवाल, विठ्ठल शिंदे,रामदास कामत यासारख्या गायकांनी ती गायली आहे.
अगा वैकुंठीचा राया (नाटक – संत कान्होपात्रा),अणुरेणु या थोकडा (कवी – संत तुकाराम, संगीत-राम फाटक),अबीर गुलाल उधळीत रंग नाथा घरी नाचे माझा सखा पांडुरंग (संगीत : राम फाटक),अवघा रंग एक झाला,अवघे गरजे पंढरपूर, चालला नामाचा गजर (कवी- अशोकजी परांजपे,नाटक – गोरा कुंभार),आधी रचली पंढरी (कवी – संत नामदेव),आता कोठे धावे मन (संगीत – राम फाटक),आनंदाचे डोही आनंद तरंग,आरंभी वंदीन अयोध्येचा राजा,आली कुठूनशी कानी, टाळ-मृदंगाची धून, नाद विठ्ठल विठ्ठल (कवी-सोपानदेव चौधरी),इंद्रायणी काठी, देवाची आळंदी, लागली समाधी ज्ञानेशाची (कवी-ग.दि.माडगूळकर,संगीत-पु.ल. देशपांडे, चित्रपट-गुळाचा गणपती, राग-भीमपलास),एकतारी संगे एकरूप झाला,कानडा हो विठ्ठ्लू करनाटकू तेणे मज लावयला वेधू,कानडा राजा पंढरिचा, वेदांनाही नाही कळला अंतपार याचा (चित्रपट-झाला महार पंढरीनाथ),काया ही पंढरी, आत्मा पांडुरंग (संगीत-राम फाटक), कैवल्याच्या चांदण्याला भुकेला चकोर (नाटक-गोरा कुंभार),खेळ मांडियेला वाळवंटी ठायी,चंद्रभागेच्या तीरी, उभा मंंिदरी (कवी-दत्ता पाटील), चल गं सखे चल गं सखे पंढरिला,चला पंढरीसी जाऊ,जन वजन झाले आम्हा, पाऊ ले चालती पंढरीची वाट (कवी-दत्ता पाटील,संगीत-मधुकर पाठक),पांडुरंग कांती दिव्य तेज झळकत…कानडा हो विठ्ठलू करनाटकू (कवी – संत ज्ञानेश्वर, गायिका – आशा भोसले, संगीत – हृदयनाथ मंगेशकर),पांडुरंग त्राता पांडुरंग दाता,पावलों पंढरी वैकुंठभुवन, फिरत्या चाकावरती देसी मातीला आकार, विठ्ठला तू वेडा कुंभार(कवी-ग.दि. माडगूळकर,चित्रपट-प्रपंच),बोलावा विठ्ठल पहावा विठ्ठल,सुंदर ते ध्यान उभे विटेवरी, ज्ञानियांचा राजा (संगीत – राम फाटक)़

आपली हाक विठ्ठलाशिवाय कुणीही ऐकू शकत नाही, हे पाहून हा भक्त आपले आर्जव सोडत नाही़ हा विठ्ठल मायबापच आपल्या दु:खरुपी वेदनेवर फुंकर घालेल, अशी त्याची भावना असते़ गीतकार संजय मुंदलकर यांच्या लेखणीतून उतरलेली अशीच एक हाक…

विठ्ठला़… विठ्ठला़… विठ्ठला़…
विठ्ठला, जाऊ कुठे मायबापा
देवा, हाक देऊ कुणा?

ओठी पुण्य, पोटी पाप
जो-तो घाली उरी घाव
स्वार्थाने का जग नासले ?

चारा घाली, आसवे पुसती
पंखाखाली ऊब देती
आज कसला पाठी वार?

आपलीच उभी कुरुक्षेत्री
रक्त रक्त का गळा कापती
चरण का नसे टेकण्या माथा ?

लेखन
संजय लोहार                                                    loharsanjay2018@gmail.com

 

*****